I N T E R V I E W
door Christiaan van Tol,
die mij voor deze gelegenheid opzocht in Jipsinghuizen
ARS-bulletin nr. 109 april/mei 2019
informatieblad van het Leids Schilder-en Tekengenootschap
'ARS AEMULA NATURAE"

57388d9b8a782a3635013006bc12badb47620cf8.jpg

                                                              "Alles is anders, behalve ikzelf"

                                                                 Haar voerbak was omgevallen en nu kan ze niet meer bij het voer.
                                                                 Dus stoot ze luidruchtig met haar poot tegen de bak
                                                                 totdat Marijk opstaat en er naartoe loopt.
                                                                 Vol verwachting houdt het schaap op met stoten. 
                                                                 Marijk zet de bak weer recht, het schaap gaat eten
                                                                 en Marijk loopt tevreden weer terug.

                                                                 We zitten op het erf van haar pas een jaar geleden verworven
                                                                 domein in Jipsinghuizen, Groningen, tegen Drente aan,
                                                                 behoorlijk ver weg van Leiden.
                                                                 Aan de voorkant een tamelijk gewoon, vrijstaand huis,
                                                                 maar ga je de door de poort aan de zijkant dan sta je plotseling op een erf,
                                                                 met weiland, schapen, kippen, en daarachter bomen, veel bomen.
                                                                 
                                                                 En op deze plek gaan we het erover hebben,
                                                                 hoe het is om vanuit de stad zo ver op het platteland te gaan wonen.
                                                                 Zo ver van ARS vandaan. Vanuit Leiden, waar je bekend bent,
                                                                 waar je collega's hebt, naar een plek waar niemand je kent.
                                                                 En jij niemand. "Alles is anders."
                                                                 "Je moet niet lui zijn, niet afwachten, naar buiten gaan."
                                                                 Marijk is op een koor in Ter Apel gegaan en ze is lid geworden
                                                                 van 'Vrouwen van Nu', voorheen de Bond van Plattelandsvrouwen.
                                                                 Via een kunstmarkt waar ze aan meedeed kreeg ze de uitnodiging
                                                                 om in het gemeentehuis te exposeren, wat zò goed is ontvangen
                                                                 dat dit een jaarlijks terugkerend evenement lijkt te gaan worden.
                                                                 Dit klinkt allemaal heel makkelijk, maar hoe verhoud je je
                                                                 als stadse kunstenares met het dorpse?
                                                                 Dan denkt ze soms: dit lijkt in de verte op waar die vluchtelingen 
                                                                 in Ter Apel ook tegenaan lopen. Alles achterlaten en waar kom je met
                                                                 je eigen cultuur terecht?
                                                                 Er is een verlangen dit te onderzoeken, nieuwe kanten in zichzelf
                                                                 te ontdekken en te ontwikkelen.

                                                                  "Je voorziet van alles als je er aan begint. Maar niet wat het je doet."

                                                                 In Leiden had ze het druk met van alles, met cursussen,
                                                                 met ARS, met sociale contacten.
                                                                 Nu heeft ze een bijna lege agenda (op het koor en 'de vrouwen van nu'
                                                                 na natuurlijk). De winter was donker. 's Avonds met de auto naar het koor
                                                                 rijden, in het pikkedonker langs een nagenoeg onverlichte bochtige weg
                                                                 met aan weerszijden bomen, dat was wel even wennen.
                                                                 Maar wat zijn er ontzaggelijk veel sterren. En natuur! Liefst maakt Marijk
                                                                 's morgens vroeg, ze is altijd al een vroeg opstaander geweest,
                                                                 een wandeling door het inderdaad prachtige landschap.
                                                                 Je voelt de seizoenen. Haar kippen geven zoveel eieren
                                                                 dat ze ze is gaan verkopen. Pas nog aan een hotel in de buurt.
                                                                 Ze verheugt zich op de fietsende toeristen van de zomer,
                                                                 die op de bankjes op de brink voor gaan uitrusten.
                                                                 Aan wie ze de eieren te koop gaat aanbieden.
                                                                 Haar schapen zijn zwanger, in iedere geval één.
                                                                 En in de tuin wemelt het van de mussen, meesjes, een boomklever.

                                                                 Ze heeft veel achtergelaten, maar, zegt Marijk, "ik heb mijn kunst wel
                                                                 meegenomen." Èn zichzelf. (En natuurlijk is Stan, haar man er ook nog).
                                                                 Altijd een twijfelaar geweest, altijd nieuwsgierig, altijd een doorzetter
                                                                 en ze komt uit een groot gezin dus was het altijd nodig om aandacht te eisen.
                                                                 Allemaal kwaliteiten (ook de onzekerheid!) die ze hier goed kan gebruiken.
                                                                 Ze heeft contact met het museum in Bellingwolde (MOW) waar ze tentoon-
                                                                 stellingen mee in mag richten, verzint projecten, zoals proberen overal
                                                                 met het OV naar toe te kunnen ("ik ben helemaal niet van alles verlaten.")
                                                                 Om bijv. naar museum Belvedère in Oranjewoud te komen moet ze
                                                                 met de auto(!) naar een station, dan met twee treinen, dan met een OV-fiets.
                                                                 Maar ze is er gekomen. Èn heeft daar haar favoriete kunstwerk gevonden:
                                                                 Fryske Wâlden, van Tjibbe Hooghiemstra (zie grote foto hierboven).
                                                                 Mooi, los, open geschilderd. Wat een vrijheid. Schoonheid,
                                                                 maar ook laat hij zien hoe gesloten en agressief de gemeenschap
                                                                 van de Friese Wouden is. Als je goed kijkt zie je op de reproductie
                                                                 een wantrouwend oog tussen de bomen.

                                                                 Het heeft Marijk geïnspireerd tot een reeks doekjes waarin ze onderzoekt
                                                                 hoe zij met bomen ruimte kan schilderen, en licht, en er vooral schilderijtjes
                                                                 van kan maken, waarbij het verfgebruik en de abstractie erg belangrijk is-
                                                                 maar je moet wèl blijven zien dat het om bomen gaat, en om ruimte en om licht.
                                                                 Eigenlijk heeft Hooghiemstra haar ge-re-inspireerd, want in feite was Marijk
                                                                 in Leiden al met dit soort onderzoekjes bezig.

                                                                 (Even een terzijde van mijzelf (Christiaan): de 'lege landschappen' waar Marijk al in
                                                                 Leiden mee is begonnen en waar ze het eerste half jaar hier bekend terrein,
                                                                 dus steun en rust in vond, verschillen wel degelijk van deze bomen; deze zijn
                                                                 m.i. avontuurlijker, opener, je voelt meer hoe er werd geschilderd.
                                                                 Ik hoop dat dit kenmerkend gaat worden voor een nieuwe Jipsingerhuizer
                                                                 Marijk Gerritsma.)

                                                                 Wat ze vooral mist zijn de collega's. Andere kunstenaars die met je over het werk praten.
                                                                 Tijdens het discours bijv. of bij atelierbezoeken.

                                                                 ARS is op het moment wel erg ver weg. Eigenlijk best een opluchting
                                                                 want het laatste jaar is erg zwaar geweest, met veel projecten tegelijk
                                                                 (denk aan het opzetten van de Vrienden van Ars en de veiling).
                                                                 En zoals het met veel projecten gaat, er zijn altijd te weinig vrijwilligers,
                                                                 en er zijn er te veel die na een brainstormend begin afhaken, zodat het uitvoerende
                                                                 werk uiteindelijk op een klein groepje mensen terecht komt.
                                                                 Het gevoel er dag en nacht mee bezig te zijn en niet aan je eigen werk toe te komen.
                                                                 Maar nu ze helemaal niets meer doet voor ARS voelt ze zich er 'een bezoeker'.
                                                                 Ze voelt zich niet meer betrokken.

                                                                 Ik moest hierbij denken aan het schaap.
                                                                 De band die ze ermee opbouwt door ervoor te zorgen. En de band die je hebt
                                                                 met een vereniging door er actief in te zijn. Nu ze een lid is dat niets doet is het
                                                                 ook haar vereniging niet meer -"hoe zinvol is het nog om lid te blijven?"-
                                                                 hoewel het wèl weer begon te kietelen terwijl we erover zaten te praten.
                                                                 Ook dàt, zùlke aandacht, kan dus binden. Ze blijft trouwens lid.

                                                                 Kortom, Marijk is met een schone lei begonnen.
                                                                 Andere woonplek, ander atelier, andere mensen, "Ze weten hier nog niets van mij",
                                                                 nieuwe uitdagingen, alles is anders- alleen Marijk is dezelfde Marijk gebleven.

                                                                 Christiaan van Tol

                                                                 Van 11 t/m 26 mei zal Marijk deelnemen aan de expositie van ARS-kunstenaars
                                                                 en Gentse dichters.